Wiele ciężarnych kobiet, doświadczając różnorodnych zachcianek żywieniowych, często zadaje sobie pytanie, czy spożywanie ulubionych przysmaków, takich jak chorizo, jest bezpieczne w trakcie ciąży. Chorizo to popularny rodzaj kiełbasy suszonej lub wędzonej, często wytwarzanej z surowego mięsa, co automatycznie zwiększa ryzyko zarażenia toksoplazmozą, listeriozą czy salmonellą – infekcjami szczególnie groźnymi dla zdrowia przyszłej mamy i rozwijającego się płodu. Istnieje wiele mitów i niedomówień związanych z jedzeniem wyrobów mięsnych w ciąży, dlatego kluczowe jest zgłębienie dostępnych, rzetelnych informacji, aby świadomie zrozumieć potencjalne ryzyka oraz poznać metody ich minimalizowania, zapewniając bezpieczeństwo sobie i dziecku. Decyzje żywieniowe w ciąży powinny zawsze opierać się na wiedzy i ostrożności, zwłaszcza w przypadku produktów tradycyjnie przygotowywanych z surowego mięsa.
Czy chorizo może być spożywane przez kobiety w ciąży?
Chorizo, będące tradycyjnie wyrobem z surowego, peklowanego i fermentowanego mięsa wieprzowego, przyciąga uwagę wielu przyszłych mam martwiących się o zdrowie swoje i płodu. Podstawową i nienaruszalną zasadą jest, że chorizo można spożywać wyłącznie, jeśli zostało poddane dokładnej obróbce cieplnej, która skutecznie eliminuje ryzyko zakażenia. Tradycyjna hiszpańska kiełbasa chorizo, w wersji suszonej (np. chorizo ibérico), nie jest zalecana dla kobiet w ciąży, ponieważ nie przechodzi procesu gotowania, a jedynie peklowanie i fermentację. Procesy te, choć hamują rozwój wielu patogenów, nie dają 100% gwarancji eliminacji wszystkich szkodliwych bakterii i pasożytów, takich jak Listeria monocytogenes czy Toxoplasma gondii, które mogą być groźne dla ciężarnej kobiety oraz rozwijającego się dziecka, prowadząc do poważnych komplikacji. Dlatego kluczowe jest rozróżnienie między różnymi rodzajami chorizo dostępnymi na rynku.
Jakie chorizo jest bezpieczne?
Bezpieczne dla kobiet w ciąży jest wyłącznie chorizo, które zostało poddane obróbce termicznej w wysokiej temperaturze, osiągającej w całym swoim przekroju co najmniej 71°C. Taka temperatura jest niezbędna do zabicia wszelkich szkodliwych bakterii i pasożytów. Dotyczy to zarówno chorizo, które kupujemy już w formie ugotowanej (np. konserwy, gotowe dania), jak i tego, które samodzielnie poddajemy obróbce cieplnej, np. smażymy, pieczemy czy gotujemy. Właściwa obróbka cieplna to jedyna metoda, która z minimalizuje ryzyko zakażeń pokarmowych i pozwala cieszyć się smakiem chorizo w sposób odpowiedzialny w tym szczególnym okresie życia. Zawsze upewnij się, że produkt jest gotowy do spożycia po ugotowaniu i że osiągnął wymaganą temperaturę w jego wnętrzu.
Jakie są zagrożenia związane z jedzeniem chorizo w ciąży?
Spożywanie niedogotowanego lub surowego chorizo w ciąży wiąże się z szeregiem poważnych zagrożeń zdrowotnych, które mogą mieć długotrwałe konsekwencje dla matki i dziecka. Konkurenci często podkreślają, że surowe mięso, w tym niektóre rodzaje wędlin takie jak szynka parmeńska czy salami, które nie są poddawane gotowaniu, ale peklowaniu i fermentowaniu, również niosą podobne ryzyko. Największe obawy budzą specyficzne patogeny, które mogą być obecne w nieprzetworzonym mięsie.
Ryzyko toksoplazmozy
- Toksoplazmoza: Infekcja wywołana przez pasożyta Toxoplasma gondii. Może prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych dla płodu, takich jak uszkodzenie mózgu, ślepota, wodogłowie czy poronienie, szczególnie jeśli zakażenie nastąpi we wczesnym etapie ciąży. Szacuje się, że w Europie około 50-80% dorosłych osób miało kontakt z tym pasożytem, ale tylko niewielki procent ciężarnych kobiet nabywa pierwotne zakażenie w ciąży, co jednak wciąż stanowi realne zagrożenie. Dlatego unikanie surowego mięsa i dbanie o higienę jest kluczowe w prewencji.
Zagrożenie listeriozą
- Listerioza: Zakażenie bakterią Listeria monocytogenes. Jest to jedno z najgroźniejszych zakażeń pokarmowych w ciąży, mogące prowadzić do powikłań takich jak przedwczesny poród, sepsa u noworodka, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, a nawet śmierć płodu lub noworodka. Jej objawy mogą być łagodne u matki (np. gorączka, bóle mięśni), co utrudnia szybką diagnozę. Bakteria ta jest szczególnie niebezpieczna, ponieważ może rozwijać się nawet w niskich temperaturach, np. w lodówce.
Niebezpieczeństwo salmonellozy
- Salmonelloza: Bakteria Salmonella powoduje ostre zatrucia pokarmowe, które choć zazwyczaj nie zagrażają bezpośrednio płodowi, mogą być niezwykle niebezpieczne dla ciężarnych ze względu na silne odwodnienie i osłabienie organizmu, co w skrajnych przypadkach może prowadzić do skurczów macicy i przedwczesnego porodu. Objawy obejmują silne biegunki, wymioty, gorączkę i bóle brzucha.
Ważność unikania surowego mięsa
- Potrzeba unikania surowego mięsa: Ze względu na powyższe ryzyka, zaleca się całkowite unikanie spożycia surowego lub niedogotowanego chorizo i dbanie o jego dokładną obróbkę termiczną. Produkty takie jak tatar, carpaccio z mięsa, a także wędliny dojrzewające (jak szynka parmeńska czy salami), które nie są poddawane gotowaniu, lecz wyłącznie procesom peklowania i fermentacji, również powinny być wykluczone z diety przyszłej mamy. Wszelkie dania z mięsem powinny być gotowane, pieczone lub smażone do pełnej gotowości.
W jaki sposób przygotować chorizo, aby było bezpieczne dla ciężarnych?
Bezpieczne spożycie chorizo w ciąży wymaga starannego i dokładnego przygotowania. Najważniejsze jest, aby mięso było poddane intensywnej obróbce cieplnej, która gwarantuje zniszczenie wszelkich patogenów. Chorizo można wędzić (jeśli jest to proces na gorąco), piec, dusić lub smażyć, ale zawsze do momentu, gdy osiągnie wewnętrzną temperaturę minimum 71°C. To kluczowy warunek, eliminujący ryzyko zakażenia toksoplazmozą, listeriozą czy salmonellą, które są szczególnie groźne dla rozwijającego się płodu. Należy pamiętać, że surowe chorizo nie jest bezpieczne, nawet jeśli proces fermentacji i peklowania zmniejsza liczbę bakterii, nie eliminuje ich całkowicie, co w przypadku kobiet w ciąży jest niedopuszczalne.
Jak osiągnąć bezpieczną temperaturę?
Pamiętaj, aby zawsze używać termometru kuchennego, aby upewnić się, że mięso jest odpowiednio dogotowane w środku, ponieważ sam wygląd zewnętrzny może być mylący. Wewnętrzna temperatura 71°C jest krytyczna; utrzymanie jej przez kilka minut zapewnia skuteczność eliminacji patogenów. Przygotowując potrawy takie jak gulasze, zupy czy paella z chorizo, upewnij się, że kawałki kiełbasy są dobrze ugotowane i przeszły przez odpowiednio długi czas gotowania w wysokiej temperaturze. Nie należy spożywać chorizo, które jest tylko podgrzewane lub ledwo ciepłe.
Znaczenie higieny w kuchni
Poza odpowiednią temperaturą, niezwykle ważne jest unikanie kontaktu surowych wyrobów mięsnych z innymi produktami spożywczymi, aby zapobiec zakażeniom krzyżowym. Zawsze używaj oddzielnych desek do krojenia i narzędzi do surowego mięsa oraz do innych produktów. Po każdym kontakcie z surowym chorizo dokładnie umyj ręce ciepłą wodą z mydłem oraz wszystkie używane przybory kuchenne i blaty. Troska o higienę w kuchni jest równie istotna, co samo gotowanie, stanowiąc drugą linię obrony przed patogenami i zapewniając bezpieczeństwo żywnościowe.
Czy spożywanie chorizo w ciąży ma jakieś korzyści zdrowotne?
Mimo że istnieją pewne ryzyka związane ze spożywaniem chorizo w ciąży, szczególnie w kontekście jego tradycyjnej formy, produkt ten jest również źródłem cennych składników odżywczych, które mogą wspierać organizm. Chorizo jest bogate w wysokiej jakości białko, niezbędne do budowy i rozwoju tkanek płodu, a także do regeneracji organizmu matki. Zawiera także spore ilości żelaza, które jest kluczowe w zapobieganiu anemii u ciężarnych oraz wspiera prawidłowy rozwój układu nerwowego dziecka. Dodatkowo, chorizo dostarcza witamin z grupy B, takich jak B12, które są ważne dla metabolizmu energetycznego i funkcjonowania układu nerwowego, a także dla prawidłowego rozwoju układu nerwowego płodu.
Profil odżywczy chorizo
Chorizo to produkt o wysokiej kaloryczności, głównie ze względu na zawartość tłuszczu. Poniżej przedstawiono przybliżone wartości odżywcze dla 100 gramów chorizo, należy jednak pamiętać, że mogą się one różnić w zależności od producenta i konkretnego rodzaju produktu.
| Składnik | Wartość na 100g (ok.) | Znaczenie w ciąży |
|---|---|---|
| Kalorie | ok. 400-500 kcal | Źródło energii, ale łatwo o nadmiar |
| Białko | ok. 25-30 g | Kluczowe dla wzrostu i rozwoju płodu oraz regeneracji matki |
| Tłuszcz | ok. 30-40 g | Ważny dla energii, ale wysoka zawartość tłuszczów nasyconych |
| Żelazo | ok. 2-3 mg | Niezbędne w prewencji anemii, dla rozwoju układu nerwowego |
| Witamina B12 | ok. 1-2 µg | Wspiera produkcję czerwonych krwinek i funkcje neurologiczne |
| Sód | ok. 1200-1500 mg | Wysoka zawartość, wymaga umiarkowania ze względu na ryzyko obrzęków i nadciśnienia |
Ze względu na potencjalne zagrożenia zdrowotne, takie jak zatrucia bakteryjne, zaleca się jednak najwyższą ostrożność i bardzo umiarkowane spożywanie chorizo, wyłącznie po odpowiednim, dokładnym przygotowaniu cieplnym. W kontekście jego korzyści, wiele innych, bezpieczniejszych źródeł białka i żelaza, takich jak chude mięsa, ryby (bezpieczne gatunki), jajka czy rośliny strączkowe, jest dostępnych w diecie ciężarnej, oferując podobne korzyści bez zwiększonego ryzyka. Należy pamiętać o wysokiej zawartości soli i tłuszczów nasyconych w chorizo, które w nadmiernych ilościach nie są wskazane w diecie ciężarnych.
Jakie jest bezpieczne spożycie chorizo dla kobiet w ciąży?
Bezpieczne spożycie chorizo dla ciężarnej kobiety opiera się przede wszystkim na umiarkowaniu oraz bezwzględnym zapewnieniu, że każdy kęs został odpowiednio przygotowany termicznie. Kategorycznie należy unikać jedzenia surowego, dojrzewającego chorizo, które nie przeszło obróbki w wysokiej temperaturze, takiej jak pieczenie, smażenie czy gotowanie. Nawet po odpowiedniej obróbce cieplnej, ze względu na wysoką zawartość tłuszczu, soli i konserwantów, chorizo powinno być spożywane okazjonalnie i w niewielkich ilościach. Regularne włączanie go do diety nie jest zalecane, ponieważ zbilansowana dieta ciężarnej powinna opierać się na świeżych, nieprzetworzonych produktach.
Jak rozpoznać bezpieczne chorizo w sklepie?
Jeśli decydujesz się na spożycie chorizo, zawsze kupuj produkty z zaufanego źródła i upewnij się, że na etykiecie jest wyraźna informacja o tym, że produkt jest bezpieczny do spożycia po ugotowaniu lub został poddany odpowiednim procesom termicznym w trakcie produkcji (np. „produkt gotowany”, „do spożycia po obróbce termicznej”). Szukaj certyfikatów bezpieczeństwa żywności, które świadczą o kontroli jakości. Unikaj produktów z niejasnym pochodzeniem lub brakiem precyzyjnych informacji na etykiecie dotyczących metody produkcji i zalecanego sposobu przygotowania. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości, najlepiej zrezygnować z zakupu danego produktu.
Rola konsultacji z ekspertem
Warto również skonsultować się z lekarzem prowadzącym ciążę lub dietetykiem, aby omówić swoją dietę i mieć pewność, że spożywanie chorizo nie wpływa negatywnie na ogólną równowagę składników odżywczych i zdrowie w trakcie ciąży. Specjaliści mogą pomóc w ocenie ryzyka i korzyści, a także w zaproponowaniu bezpiecznych alternatyw, jeśli tęsknisz za specyficznym smakiem. Pamiętaj, by monitorować swoją dietę pod kątem zawartości białka, żelaza i innych niezbędnych witamin, zawsze stawiając bezpieczeństwo ponad ewentualne zachcianki. Odpowiedzialne podejście do żywienia w ciąży to podstawa zdrowia matki i dziecka.
Czy istnieją alternatywy dla chorizo dla kobiet w ciąży?
Dla kobiet w ciąży, które lubią smaki przypominające chorizo, ale chcą unikać ryzyka, istnieje wiele bezpiecznych alternatyw, które dostarczą podobnych wrażeń smakowych oraz niezbędnych składników odżywczych. Wybieranie produktów poddanych pełnej obróbce cieplnej jest kluczowe dla bezpieczeństwa w ciąży. Pamiętaj, by zawsze upewnić się, że wybrany produkt jest bezpieczny do spożycia w ciąży i czytaj etykiety, aby sprawdzić, czy został poddany pasteryzacji lub innej formie obróbki cieplnej.
Bezpieczne wędliny i mięsa
- Wędliny poddane obróbce cieplnej: Bezpieczne alternatywy to wysokiej jakości gotowana szynka, pieczony indyk, kurczak, wołowina czy inne wędliny, które zostały ugotowane, upieczone lub ugotowane na parze. Zawsze upewnij się, że są one świeże, pochodzą z zaufanego źródła i były przechowywane w odpowiednich warunkach chłodniczych. Szukaj produktów z krótkim składem, bez zbędnych dodatków.
Roślinne zamienniki
- Białko roślinne: Doskonała i bezpieczna alternatywa dla mięsnych produktów. Do wyboru są warzywa strączkowe, takie jak soczewica, ciecierzyca, fasola, a także tofu, tempeh czy seitan, które można przyprawić papryką wędzoną, czosnkiem, oregano i odrobiną pieprzu cayenne, aby uzyskać smak zbliżony do chorizo. Są one bogate w białko, błonnik i wiele witamin, a także bezpieczne pod kątem patogenów przenoszonych przez mięso.
Bezpieczne produkty mleczne
- Sery pasteryzowane: Zamiast niepasteryzowanych serów pleśniowych czy dojrzewających, które mogą zawierać listerię, wybieraj twarde sery podpuszczkowe, takie jak pasteryzowany parmezan, cheddar, gouda, mozzarella, ricotta czy twaróg. Są one bezpieczne do spożycia w ciąży i mogą stanowić dobre źródło wapnia, niezbędnego dla prawidłowego rozwoju kości płodu.
Domowe sposoby na smak chorizo
- Domowe przetwory mięsne: Jeśli masz ochotę na chorizo, możesz spróbować przygotować domową wersję z mielonego mięsa wieprzowego (lub drobiowego, jeśli wolisz lżejszą opcję), które połączysz z przyprawami charakterystycznymi dla chorizo (wędzona papryka, czosnek, oregano, pieprz). Następnie dokładnie ugotujesz lub upieczesz masę mięsną. Daje to pełną kontrolę nad procesem obróbki cieplnej i składnikami, minimalizując ryzyko.
Inne wyroby mięsne i produkty, których należy unikać w ciąży
Dieta w ciąży wymaga szczególnej uwagi i eliminacji pewnych produktów, które mogą stanowić zagrożenie ze względu na ryzyko zakażeń bakteryjnych lub zawartość substancji szkodliwych dla płodu. Oprócz surowego chorizo, istnieje szereg innych wyrobów mięsnych i produktów spożywczych, które są stanowczo odradzane przyszłym mamom. Kluczowe jest unikanie wszystkiego, co surowe, niedogotowane lub niepasteryzowane, ponieważ ryzyko zarażenia listerią, toksoplazmozą czy salmonellą jest zbyt wysokie.
Surowe ryby i owoce morza
- Surowe ryby i owoce morza: Należy unikać sushi, sashimi, ceviche, carpaccio z tuńczyka, gravlaxu oraz wędzonych na zimno ryb. Mogą one zawierać bakterie Listeria monocytogenes lub pasożyty (np. anisakidy), które są bardzo niebezpieczne dla płodu. Produkty te nie przechodzą wystarczającej obróbki cieplnej, aby zagwarantować bezpieczeństwo.
Inne surowe i niedogotowane mięso
- Inne surowe i niedogotowane mięso: Obejmuje to tatar, steki krwiste (rzadkie), carpaccio z wołowiny, a także niektóre wędliny dojrzewające takie jak szynka parmeńska, salami, fuet czy kiełbasy typu kabanos (jeśli nie są gotowane), które podobnie jak chorizo, nie są poddawane obróbce cieplnej i mogą być źródłem toksoplazmozy. Zawsze upewnij się, że mięso jest dobrze ugotowane w całym swoim przekroju.
Surowe jajka i produkty na ich bazie
- Surowe jajka i produkty na ich bazie: Stanowczo odradza się spożywanie produktów zawierających surowe jajka, np. domowego majonezu, sosu holenderskiego, tiramisu, niektórych serników na zimno czy lodów z jajkiem, ze względu na ryzyko zakażenia salmonellą. Wybieraj wyłącznie produkty, w których jajka zostały poddane obróbce cieplnej lub użyj jajek pasteryzowanych.
Niepasteryzowane mleko i przetwory mleczne
- Niepasteryzowane mleko i przetwory mleczne: Sery pleśniowe (np. camembert, brie), sery dojrzewające (np. feta, oscypek – jeśli są z niepasteryzowanego mleka), a także zsiadłe mleko, jogurty czy kefiry z niepasteryzowanego mleka są zakazane ze względu na ryzyko listeriozy. Zawsze sprawdzaj etykiety, aby upewnić się, że produkt mleczny jest pasteryzowany. Pasteryzacja skutecznie eliminuje szkodliwe bakterie.
Wątróbka i produkty z wątróbki
- Wątróbka i produkty z wątróbki: Chociaż wątróbka jest bogata w żelazo i witaminę B12, zawiera również bardzo duże ilości witaminy A (retinolu), która w nadmiernych dawkach jest toksyczna dla płodu i może powodować poważne wady rozwojowe. Zaleca się unikanie jej spożycia w ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, lub ograniczenie do bardzo małych, sporadycznych porcji po konsultacji z lekarzem.
Niektóre zioła i napary
- Niektóre zioła: Wiele ziół ma silne działanie farmakologiczne i może być szkodliwych w ciąży (np. lukrecja, dziurawiec, nagietek, niektóre odmiany mięty w dużych ilościach, aloes, bylica piołun). Przed spożyciem jakichkolwiek ziół, nawet w formie naparów, należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, ponieważ niektóre mogą wywoływać skurcze macicy lub wpływać na rozwój płodu.
Świadome wykluczenie tych produktów z diety znacząco zwiększa bezpieczeństwo przebiegu ciąży i prawidłowy rozwój dziecka, minimalizując ryzyko poważnych komplikacji zdrowotnych.
Podsumowanie i kluczowe rekomendacje
Bezpieczeństwo żywnościowe w ciąży jest priorytetem, a spożycie chorizo wymaga szczególnej ostrożności. Podstawową zasadą jest, że chorizo, ze względu na ryzyko zakażeń bakteriami takimi jak Listeria monocytogenes, Toxoplasma gondii czy Salmonella, może być spożywane przez kobiety w ciąży wyłącznie po uprzednim, dokładnym poddaniu go obróbce termicznej. Wewnętrzna temperatura mięsa musi osiągnąć co najmniej 71°C, co należy zweryfikować termometrem kuchennym. Unikaj surowego, dojrzewającego chorizo, które nie było gotowane, smażone czy pieczone.
Choć chorizo dostarcza białka i żelaza, jego wysoka zawartość tłuszczu i sodu oraz potencjalne ryzyko mikrobiologiczne sprawiają, że nie jest ono rekomendowane jako stały element diety ciężarnej. Istnieje wiele bezpiecznych i równie smacznych alternatyw, takich jak gotowane wędliny, chude mięsa czy roślinne zamienniki, które oferują podobne składniki odżywcze bez narażania zdrowia matki i dziecka. W razie wątpliwości zawsze skonsultuj się z lekarzem prowadzącym ciążę lub wykwalifikowanym dietetykiem. Pamiętaj, że odpowiedzialne decyzje żywieniowe to fundament zdrowej ciąży.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy każde chorizo jest niebezpieczne w ciąży?
Nie, nie każde chorizo jest niebezpieczne. Ryzyko wiąże się przede wszystkim z chorizo surowym, dojrzewającym, które nie przeszło obróbki cieplnej. Chorizo, które zostało dokładnie ugotowane, usmażone lub upieczone do wewnętrznej temperatury co najmniej 71°C, jest uznawane za bezpieczne. Kluczowe jest upewnienie się, że produkt jest całkowicie przetworzony termicznie, co eliminuje patogeny. Zawsze czytaj etykiety i postępuj zgodnie z zaleceniami producenta.
Jakie objawy powinny zaniepokoić po zjedzeniu chorizo w ciąży?
Jeśli po spożyciu chorizo (zwłaszcza niedogotowanego) wystąpią objawy takie jak gorączka, dreszcze, bóle mięśni, wymioty, biegunka, silne bóle brzucha lub inne nietypowe symptomy, należy natychmiast skonsultować się z lekarzem. Mogą to być objawy toksoplazmozy, listeriozy lub salmonellozy, które wymagają szybkiej diagnostyki i leczenia, aby zapobiec poważnym komplikacjom dla matki i płodu. Nie lekceważ żadnych niepokojących sygnałów.
Czy mrożenie chorizo czyni je bezpiecznym?
Mrożenie może zabić niektóre pasożyty, takie jak Toxoplasma gondii, jednak nie jest w pełni skuteczną metodą eliminacji wszystkich patogenów, w tym bakterii takich jak Listeria monocytogenes czy Salmonella. Aby chorizo było bezpieczne do spożycia w ciąży, niezależnie od tego, czy było wcześniej mrożone, musi zostać poddane odpowiedniej obróbce cieplnej, czyli ugotowaniu, upieczeniu lub usmażeniu do osiągnięcia wewnętrznej temperatury 71°C. Samo mrożenie nie zastępuje gotowania.
Czy chorizo wegetariańskie jest bezpieczne w ciąży?
Chorizo wegetariańskie lub wegańskie, bazujące na białkach roślinnych (np. soja, groch) i przyprawach, jest zazwyczaj bezpieczne do spożycia w ciąży, pod warunkiem, że zostało prawidłowo przygotowane i przechowywane. Ponieważ nie zawiera mięsa, ryzyko zakażeń toksoplazmozą, listeriozą czy salmonellozą jest minimalne lub nieistniejące. Zawsze jednak upewnij się, że produkt jest świeży, pochodzi z zaufanego źródła i przestrzegaj zaleceń dotyczących jego przygotowania i spożycia. Sprawdź skład, aby upewnić się, że nie zawiera innych potencjalnie szkodliwych substancji.
Czy gotowanie chorizo w zupie lub gulaszu wystarczy?
Tak, gotowanie chorizo w zupie, gulaszu lub innych daniach jednogarnkowych, pod warunkiem, że potrawa jest gotowana wystarczająco długo i w wysokiej temperaturze, jest skuteczną metodą uczynienia go bezpiecznym. Ważne jest, aby kawałki chorizo były w pełni zanurzone w gorącym płynie i gotowały się przez co najmniej kilkanaście minut, tak aby ich wnętrze osiągnęło i utrzymało temperaturę 71°C. Gwarantuje to zniszczenie ewentualnych patogenów. Unikaj jedynie lekkiego podgrzewania; danie musi być dokładnie ugotowane.
